Thừa Thiên Huế Thừa Thiên Huế
Nội dung trên giới thiệu về Viện Thượng Tứ của triều Nguyễn – nơi nuôi và huấn luyện ngựa cho vua, với những ngựa mã tinh nhuệ và trang sức lộng lẫy. Viện còn tham gia công vụ và nhân giống ngựa, phản ánh nền hành chính và nghi lễ của triều đình.
Viện Thượng Tứ và ngựa Triều Nguyễn
Năm 1826, triều đình lập Viện Thượng Tứ trong Kinh thành Huế, nơi chuyên nuôi và luyện ngựa cho vua. Ban đầu viện thuộc Cấm binh, sau chuyển về Biền binh chính ngạch. Trong Viện có ba vệ: Kiêu Kỵ, Khinh Kỵ và Phi Kỵ, nuôi lúc cao điểm đến hơn ba trăm con ngựa. Thời Minh Mạng, dựng ba tàu ngựa lớn, mỗi tàu mười bảy gian; thời Thiệu Trị lại thêm một tàu mười hai gian. Ngoài ra, còn có khu nuôi phụ ở phường Ninh Bạt, tàu ngựa hai mươi mốt gian, đủ thấy quy mô bề thế của cơ sở này.
Ngựa Thượng Tứ – Mã binh tinh nhuệ
Ngựa được mua từ các địa phương như Ninh Bình, Quảng Nam, Phú Yên; đôi khi còn nhập từ Vân Nam (Trung Quốc) hay phương Tây để cải thiện giống. Vì là “ngựa nhà vua”, chúng được chọn lọc kỹ lưỡng, huấn luyện bài bản để trở thành những “mã binh” tinh nhuệ bậc nhất. Những con ngựa theo vua đều được trang sức lộng lẫy: Yên bọc vàng khắc rồng mây, dây buộc chuông thêu kim tuyến, bàn đạp chạm trổ tinh vi, roi ngựa nạm vàng, yếm bằng đoạn gấm.
Viện Thượng Tứ và hoạt động hàng ngày
Không chỉ nuôi, Viện Thượng Tứ còn là nơi nhân giống. Năm 1846, Vua Thiệu Trị ra sắc dụ: “Ngựa con sinh nhiều, nên chia cấp cho các trạm”. Khi ấy, Viện có 251 ngựa đực, trong đó 200 con khỏe mạnh được phân cho hai vệ Khinh Kỵ và Phi Kỵ, số còn lại điều phối về các trạm dịch. Việc huấn luyện ngựa và kỵ binh cũng được quy định chặt chẽ.
Nguồn thông tin được tham khảo từ: huengaynay.vn
Nội dung được biên tập, sáng tạo thêm bởi: thuathienhue.org
