Thừa Thiên Huế Thừa Thiên Huế
Bài viết giới thiệu về lễ duyệt binh ở Nam Đài dưới triều Nguyễn, bao gồm các nghi thức và phần thơ của vua Minh Mạng. Phát hiện về nguồn gốc và ý nghĩa của tên gọi Đại Nội (Hoàng Thành) tại Huế từ nội dung bài thơ.
Tranh minh họa duyệt binh ở Nam Đài
Trong lễ tế, các “Thần kỳ” được sắp đặt để làm lễ tế gồm: Kỳ đạo chi thần (Thần Kỳ đạo); Kỳ đầu đại tướng (Cờ đầu đại tướng); Lục đạo đại tướng (Sáu đạo đại tướng); Ngũ phương kỳ thần (Thần năm phương); Kim Cổ Dốc Súng Bác chi thần (Thần Chiêng, Trống, Tù và; Súng, Đại bác); Cung nổ, Phi thương, Phi thạch chi thần (Thần cung nỏ, phóng lao, phóng đá); Trận tiền trận hậu chi thần (thần Trần tiền, trận hậu). Sau khi tiến hành lễ tế theo đúng quy thức, điển lệ gồm các đồ tế tự, hào soạn và nghi thức đúng khuôn phép, lần lượt “xuất quân” tập trận lần lượt gồm các “binh chủng”: hỏa pháo binh, bộ binh, thủy binh, tượng binh, mã binh.
Trước khi diễn tập, bộ Binh đánh thanh la, phất cờ, các đội hỏa pháo binh, súng ống tập trận (tham gia gồm có 4 cỗ súng Võ công; 12 cỗ Đại bác; 15 khẩu súng Quá sơn; 500 khẩu súng điểu thương). Sau đó, bộ binh gồm các đội giáo, mác, cung, nỏ vào tập trận. Trống đánh 3 hồi thì các đội tiến lên diễn tập, chiêng khua ba loạt thì phất cờ thu quân.
Tiếp đến là xuất quân huấn luyện thủy binh. Sau phần tiểu nhạc, viên Đô thống phất cờ báo lệnh, thủy binh hành quân ra sông Hương để chèo thuyền theo nghi thức, khi nghe tiếng chiêng thì thu quân. Ngày hôm sau mới chính thức diễn tập thủy trận trên sông Hương. Tham gia diễn tập thủy binh có nhiều đội thuyền với các tên gọi khác nhau như Tiền dực, Phấn dục, Tiền thủy, Nội thủy, Nội trực, v.v. Các thuyền xếp thành hàng, đều đặn cùng thao diễn trên sông Hương.
Sau cùng là xuất quân huấn luyện tượng binh và mã binh. Tập trận voi diễn ra trước gồm ba đội Nhất tượng, Nhị tượng và Tam tượng. Sau đó Hai đội ngựa là Tả mã và Hữu mã diễn tập với hai phần: diễn tập cưỡi ngựa và kéo cỗ xe. Ngựa sử dụng vào thời Nguyễn chủ yếu phục vụ cho nghi thức gắn với các nghi lễ của triều đình.
Các vị vua triều Nguyễn đều đến Ngọ Môn để duyệt binh (trước đây Ngọ Môn là Nam Khuyết Đài, xây dựng đầu thời Gia Long, bên trên có điện Càn Nguyên, hai bên có hai cửa là Tả, Hữu Đoan Môn. Năm 1833, thời Minh Mạng khi tổ chức quy hoạch lại toàn bộ mặt bằng kiến trúc Hoàng Thành, triều Nguyễn cho hạ giải Nam Khuyết Đài và xây dựng Ngọ Môn).
Bài thơ xem duyệt binh của vua Minh Mạng
Trong một dịp như vậy, vào năm Kỷ sửu (1828), vua Minh Mạng mặc quân phục, đeo gươm, cưỡi ngựa đến Nam Đài để duyệt binh. Nhân đó, nhà vua làm bài thơ Ngự Nam đài duyệt thị Kinh binh đắc cú (Ngự Nam Đài duyệt binh Kinh đô được vần thơ) để ghi nhớ sự kiện (Bài thơ in trong Ngự chế thi sơ tập, quyển 5, tờ 20b, 21a).
Đọc thêm: https://huengaynay.vn/
Viết lại bài viết trên về sự kiện duyệt binh ở Nam Đài và bài thơ của vua Minh Mạng, tập trung vào nội dung lịch sử và giá trị văn hóa của các thông tin được phát hiện trong bài thơ.
Nguồn thông tin được tham khảo từ: huengaynay.vn
Nội dung được biên tập, sáng tạo thêm bởi: thuathienhue.org
